İçindekiler
Anadolu’da İlhanlı otoritesi
İlhanlılar, Anadolu Selçuklularının son dönemi ile onların ardından gelen beylikler üzerinde vali ve kumandanları aracılığıyla güç kullandı. Uç beyleri her zaman edilgen bağlılar değildi: valilerle pazarlık ederek ya da onlara direnerek yerel yetki alanı aradılar. Beyşehir’de Eşrefoğulları bir siyasal merkez kurup kurumlar için vakıflar oluşturmuştu; bağımsızlıkları yine de bu istikrarsız büyük düzenin içindeydi.[1][2]
Kofoğlu, Timurtaş’ı İlhanlıların Anadolu valisi olarak anlatır. Konya’yı Karamanoğulları’ndan aldı, giderek kendi adına hareket etmeye başladı ve komşu beyler için tehdit oluşturdu. Eşrefoğlu II. Süleyman ile Hamîdoğlu Dündar Bey, Timurtaş’ın babası Emir Çoban aracılığıyla İlhanlı hükümdarı Ebû Saîd’e şikâyette bulundu. Geri çağrılan Timurtaş affedildi ve Anadolu’ya döndü.[3][4]
Beyşehir’e 1326 saldırısı
Timurtaş dönüşünde kendisine karşı çıkan beyliklere yöneldi. Kofoğlu onun Beyşehir’e girip Eşrefoğlu II. Süleyman’ı 9 Ekim 1326’da öldürttüğünü yazar. Beyliğin sonunu açıklayan güvenilir atıflı olay budur. Son beyin ölüm biçimine ilişkin daha sonra anlatılan dramatik ayrıntılar, bağımsız kanıt olmadıkça geleneksel anlatı olarak belirtilmelidir.[5]
Saldırı camiyi, saray geçmişini ya da göl çevresindeki yerleşimi ortadan kaldırmadı. Bağımsız bir hanedanın siyasal projesine son verdi. Bu nedenle iyi bir kronoloji, hanedanın kaderini Eşrefoğlu Camii ile kentin ve sakinlerinin daha uzun tarihinden ayırır. Timurtaş’ın askerî seferi de kitabelerde görülen sonraki yerel yönetimle karıştırılmamalıdır.[6][7]
Ardından yaşananlar
Saldırının ardından eski Eşrefoğlu toprakları komşu güçler arasında bölündü. Kofoğlu Beyşehir, Seydişehir ve Akşehir’i Hamîdoğulları’nın; başka bölgeleri Sâhib Ataoğulları ile Karamanoğulları’nın aldığını belirtir. Hamîdli tarihi, Timurtaş’ın onların hükümdarı Dündar Bey üzerindeki baskısını da anlatır. Olaylar, Beyşehir’le sınırlı bir hadise değil bölgesel yeniden düzenlemeydi.[8][9]
Sonraki on yılların kanıtları yerel yönetim anlatısına Emir İsmail Ağa’yı da ekler. Daha sonra Hamîdli ve Karamanlı-Osmanlı mücadelesi kentin bağlılığını yeniden değiştirdi. Timurtaş, Beyşehir tarihinde tek bir belirleyici harekâtın bütün bu sonraki gelişmelerin siyasal çerçevesini değiştirmesi nedeniyle önem taşır.[10][11]
Kaynakça
- 1Sait Kofoğlu · Eşrefoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995 · İlhanlı bağlamı ve beyliğin son dönemi
- 2M. Akif Erdoğru · Beyşehir - TDV İslâm Ansiklopedisi · Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi · 1992 · Orta Çağ siyasal tarihi
- 3Sait Kofoğlu · Eşrefoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995 · Mehmed Bey ve II. Süleyman anlatısı
- 4Sait Kofoğlu · Hamîdoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1997 · Dündar Bey ve Demirtaş anlatısı
- 5Sait Kofoğlu · Eşrefoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995 · 9 Ekim 1326 paragrafı
- 6Sait Kofoğlu · Eşrefoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995 · beyliğin sonu
- 7İbrahim Kunt, Hüseyin Muşmal, Mustafa Çetinaslan · Beyşehir’de Moğol Emiri İsmail Ağa Dönemine Ait Farsça-Arapça Sandukalar · Turkish Studies 9/1, pp. 367–386 · 2014 · on dördüncü yüzyıl yerel verileri
- 8Sait Kofoğlu · Eşrefoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995 · son paragraf
- 9Sait Kofoğlu · Hamîdoğulları · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1997 · 1326 krizi ve Hızır Bey
- 10İbrahim Kunt, Hüseyin Muşmal, Mustafa Çetinaslan · Beyşehir’de Moğol Emiri İsmail Ağa Dönemine Ait Farsça-Arapça Sandukalar · Turkish Studies 9/1, pp. 367–386 · 2014 · özet ve sonuç
- 11M. Akif Erdoğru · Beyşehir - TDV İslâm Ansiklopedisi · Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi · 1992 · siyasal tarih