Beyşehir’in Hitit dönemi

İçindekiler

İki ayrı anıt

Eflatunpınar kutsal su alanı, kabartmalı andezit blokları düzenlenmiş bir havuzla birleştirir. Su yapıya girer, dolaşır ve tanrısal figürlerin tasvir edildiği düzene katılır. UNESCO’ya sunulan geçici liste dosyası, tek bir kabartma duvarından daha geniş, özenle örülmüş taşları, kanalları ve tanrısal tasvirleri olan bir külliye anlatır. Anıt göl havzasındaki törensel ve mimari yatırımlara kanıttır; bugünkü Beyşehir altında adı bilinen bir Hitit kentini ispatlamaz.^[1]

Fasıllar köyü yakınındaki büyük oyma taşta üst üste iki tanrısal figür ve aslanlar görülür. Kültür ve Turizm Bakanlığı anıtın bugünkü konumunu kaydeder. Aynı çevredeki Roma dönemi Atlı Kaya kabartmasından ayrıdır; aynı peyzajda bulunmaları çağdaş oldukları anlamına gelmez. Fasıllar taşının bazı bölümleri tamamlanmamıştır ve ilk olarak nereye dikilmesinin tasarlandığı arkeoloji araştırmalarında tartışılmıştır.^[2]^[3]

Tarihleme, yaptıran ve belirsizlik

UNESCO geçici liste dosyası Eflatunpınar’da kitabe bulunmadığını belirtir. Benzer Hitit anıtlarıyla karşılaştırarak MÖ on üçüncü yüzyılın ikinci yarısını önerir; Türkiye Kültür Portalı onu ihtiyatla IV. Tuthaliya dönemine bağlar. Bunlar kitabenin verdiği bir tarih ya da adı yazılı bir baniden ziyade araştırmacı çıkarımlarıdır. Kesin bir yıl belirtmek kanıtın sağlamadığı duyarlığı ima eder.^[4]^[5]

Resmî ziyaretçi anlatılarından biri Fasıllar için kesin bir kral adı ve Kadeş Savaşı bağlantısı verir. Bu iddialar yalnızca oyma figürlerin gösterebileceğinden ileri gider ve burada yerleşik tarih olarak benimsenmez. Daha temkinli anlatım anıtı Hitit dönemi büyük ölçekli heykeli olarak tanımlar, ilk yerinin belirsizliğini açıklar. Anıtlar Hitit kültürel ve siyasal etkisinin bölgeye uzandığını gösterir; ayrı bir yerel krallığın sınırlarını çizmez.^[2]^[6]

Daha geniş Tunç Çağı peyzajı

Havzanın tarihsel coğrafyasına ilişkin araştırma, daha eski Tunç Çağı yerleşimlerini ve daha sonraki Demir Çağı kalıntılarını ayrı ayrı kaydeder. Eflatunpınar ile Fasıllar bu değişen yerleşimler ve Orta ile Güney Anadolu yönündeki yollar içinde değerlendirilmelidir. Tek bir anıt bütün diziyi özetleyemez; Pisidia ya da Lykaonia gibi sonraki dönem bölge sınırları Hitit Çağı’na geri taşınmamalıdır.^[7]

Anıtların güncel miras statüsü de farklıdır. Eflatunpınar 2014’te Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne girdi; bu, gelecekteki olası tescil için bir öneridir, Dünya Mirası kaydı değildir. Eşrefoğlu Camii için 2023’te yapılan Dünya Mirası tescili ise başka bir Orta Çağ anıtını kapsar. Bu statüleri ayırmak Beyşehir’in uzun tarihini doğru okumanın parçasıdır.^[8]^[9]

Ayrıca bakınız

TarihöncesiBeyşehir havzasında Tunç ÇağıYerleşim araştırmaları ile Hitit anıtları, göl çevresindeki birbirinden farklı Tunç Çağı geçmişlerini ortaya koyar.Antik ÇağEflatunpınarEflatunpınar, kabartma heykelle suyu tek mimari düzende birleştiren Beyşehir yakınındaki Geç Tunç Çağı Hitit kutsal su alanıdır.Antik ÇağFasıllar AnıtıFasıllar Anıtı, Fasıllar Mahallesi yakınında tek kaya kütlesine işlenmiş büyük Hitit dönemi kabartmasıdır.Antik ÇağAntik Çağ’da Beyşehir havzasıAntik Beyşehir, bugünkü kentle özdeş tek şehir değil, göl çevresindeki topluluklar ve yollar bütünüydü.

Kaynakça

Kategoriler

Antik Çağ Tarih Mimari miras