GÖL · MİRAS · YAŞAM
Beyşehir Ansiklopedisi / Madde

Eflatunpınar

Eflatunpınar, kabartma heykelle suyu tek mimari düzende birleştiren Beyşehir yakınındaki Geç Tunç Çağı Hitit kutsal su alanıdır.

Antik ÇağMimari mirasPeyzaj ve göl
İçindekiler

Kutsal su anıtı

Anıt, bir pınarın yanında ve yapay havuza dönük olarak durur. Büyük işlenmiş taş bloklarda tanrısal figürlerle dağ tanrısı imgeleri katmanlı biçimde düzenlenmiştir; su ve kabartmalı duvar birlikte tasarlanmıştır. UNESCO’nun geçici liste açıklaması havuzun bütünü için yaklaşık 34 × 31 metre ölçüsü verir ve alanı önemli Hitit kült anıtı olarak değerlendirir.[1]

Alan genellikle MÖ on üçüncü yüzyılın sonlarına tarihlenir; ancak kesin banisi ve her figürün anlamı belirlenmiş değildir. Yerde duran Fasıllar anıtının kesinlikle bu duvar için tasarlandığı iddiası, korunan kalıntıların tek başına kanıtladığının ötesine geçer.[2][3]

Miras statüsü

Türkiye, Eflatunpınar’ı 2014’te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne sundu. Geçici liste, devletin olası bir gelecek adaylığı önerdiği anlamına gelir; Dünya Mirası tescili değildir. Bu statü, Eşrefoğlu Camii’nin 2023’te seri alanın parçası olarak tescil edilmesinden farklıdır.[4][5]

Kabartmalı duvar, havuz ve pınar

Kutsal alanın kabartmalı duvarı bağımsız bir heykel değil, büyük kesme taşlarla kuruludur. Katmanlı figür düzeni ortadaki tanrısal çifti çerçeveler; aşağıda dağ tanrısı imgeleri bulunur. Pınarın suyu kabartmanın önündeki havuza akar. Böylece heykel ile su mühendisliği tek tasarlanmış mekânı oluşturur.[1]

UNESCO adaylık açıklaması pınar, anıt ve havuz arasındaki korunmuş ilişkiyi vurgular. Önerdiği tarih Hitit Geç Tunç Çağı içindedir. Belirli bir hükümdarı bani saymak veya imgeleri tek ve kesin biçimde okumak, ayakta kalan anıttan daha zor çıkarılır.[1][3]

Araştırma ve koruma statüsü

Eflatunpınar, havzanın Tunç Çağı tarihi içinde Fasıllar ve yerleşim höyükleriyle birlikte temel duraklardan biridir. Bu alanlar göl çevresindeki Hitit dönemi etkinliğinin haritalanmasına yardım eder; ancak tarihleri ve ilk işlevleri ek kanıt olmadan tek yapım projesine indirgenemez.[3][6]

Alan 2014’te “Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary” adıyla Türkiye’nin UNESCO Geçici Listesi’ne girdi. Geçici statü olası adaylığı kaydeder; Dünya Mirası tescilinden farklıdır. Eşrefoğlu Camii ikinci statüyü 2023’te beş camilik alanın parçası olarak aldı.[4][5]

Ayrıca bakınız

Antik ÇağFasıllar AnıtıFasıllar Anıtı, Fasıllar Mahallesi yakınında tek kaya kütlesine işlenmiş büyük Hitit dönemi kabartmasıdır.TarihöncesiBeyşehir havzasında Tunç ÇağıYerleşim araştırmaları ile Hitit anıtları, göl çevresindeki birbirinden farklı Tunç Çağı geçmişlerini ortaya koyar.Peyzaj ve gölBeyşehir GölüBeyşehir Gölü, bölgenin yerleşimini, ulaşımını, çalışma hayatını ve su politikasını şekillendirmiş tatlı su gölüdür.Antik ÇağBeyşehir’in Hitit dönemiEflatunpınar ile Fasıllar, Beyşehir havzasını Geç Tunç Çağı Hitit dünyasının anıtsal peyzajına bağlar.

Kaynakça

  1. 1Permanent Delegation of Türkiye to UNESCO · Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary · UNESCO World Heritage Centre · 2014 · Description
  2. 2Beyşehir Belediyesi · Beyşehir Tarih ve Kültür Mirası · Beyşehir Belediyesi · s. 41
  3. 3Mehmet Kurt; Esra Atcı · Yazılı ve Arkeolojik Kaynaklar Işığında Orondeis Bölgesi’nin Tarihî Coğrafyası · Tarih Araştırmaları Dergisi 40/70, pp. 53–86 · 2021
  4. 4Permanent Delegation of Türkiye to UNESCO · Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary · UNESCO World Heritage Centre · 2014
  5. 5UNESCO World Heritage Centre · Wooden Hypostyle Mosques of Medieval Anatolia · UNESCO · 2023
  6. 6Yiğit Erbil; Elif Ünlü · Fasıllar Yüzey Araştırması Erken Tunç Çağı Seramik Örnekleri · Cedrus 5, pp. 1–9 · 2017

Kategoriler