GÖL · MİRAS · YAŞAM
Beyşehir Ansiklopedisi / Madde

Eşrefoğlu Hamamı

Eşrefoğlu Hamamı, Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii’ni destekleyen 13. yüzyıl sonu vakfının günümüze ulaşan yapılarındandır.

Orta Çağ Beyşehir’iMimari miras
İçindekiler

Beylik kentindeki hamam

Hamam, Beyşehir’in tarihî merkezinde Bedestenin batısında, Eşrefoğlu Camii yakınındadır. Eşrefoğlu Hamamı, Büyük Hamam ve Çifte Hamam adlarıyla anılır. Son ad, kadınlara ve erkeklere ayrılmış bölümleri bulunan çifte hamam düzenine işaret eder. Yapı, cami ve çarşı yapılarıyla birlikte Seyfeddin Süleyman Bey ile ilişkili kentsel imarın parçasıdır.[1][2]

Caminin taç kapısında 1297 tarihli vakfiye kitabesi bulunur. Yılmaz Önge, metindeki “büyük hamam”ı bu yapıyla özdeşleştirmiştir. Kitabe dokumacı hanını, dükkânları ve değirmenleri de camiyi destekleyen mülkler arasında sayar. Dolayısıyla hamam hem yıkanma yeri hem vakfın gelir kaynağıydı. Yazılı tarih vakfiyeyi sağlam biçimde tarihlendirir; ayakta kalan her duvarın aynı yıl yapıldığını tek başına kanıtlamaz.[1][2]

Plan ve kalan doku

Önge yapıyı 1962’de inceleyip plan, kesit ve fotoğraflarını yayımladı. Araştırması ılıklığı, dört eyvan çevresinde düzenlenen sıcaklığı ve köşe hücrelerini tanımlar; bu şema Anadolu hamamlarının tarihi açısından önem taşır. Sıva üzerine kalıpla yapılmış bezemelerin izlerini de kaydetmiştir. Böylece yapının mekânı ve işçiliği, vakfiyede geçen adın yanında maddi kanıt olarak incelenebilir.[3]

Çifte Hamam adı, iki bölümün de bugün bütünüyle ayakta olduğu anlamına gelmez. Önge tarihî yapının yalnızca bir kısmını bulmuş ve kalan bölümün hangisi olduğunu belirlerken ihtiyatlı davranmıştır. Yirminci yüzyıldaki incelemesi ciddi tahribat bildirirken belediyenin kısa rehberi korunma konusunda daha iyimserdir. Günümüzde görülebilen ya da erişilebilen dokuyu belirlemek için güncel bir durum araştırması gerekir. Eski betimlemeler bugünkü ziyaret koşullarını göstermez.[4][5]

Vakıfla desteklenen kent merkezi

Eşrefoğlu külliyesi, ulu camiyi çarşı, hamam ve başka vakıf hizmetleriyle birlikte düşünmeyi gerektirir. Hamam, küçük bir beylik başkentinde gelir getiren mülklerin önemli bir dinî yapıyı nasıl desteklediğini gösterir. Bedesten yanındaki konumu mimarlık tarihini gündelik ticaret sokaklarına bağlar. Kitabe ile Önge’nin ölçülü incelemesi birlikte okunduğunda yapının amaçlanan işlevi ve kalıntılardan nelerin kesin biçimde kurulamayacağı anlaşılır.[6][2]

Ayrıca bakınız

Orta Çağ Beyşehir’iEşrefoğlu Külliyesi ve İçerişehirCami, çarşı, hamam, dinî yapılar ve surlar Beyşehir İçerişehir’de Orta Çağ kent çekirdeğini oluşturdu.Orta Çağ Beyşehir’iEşrefoğlu CamiiEşrefoğlu Camii, Beyşehir’in on üçüncü yüzyıl sonu ahşap direkli ulu camisi ve UNESCO Dünya Mirası alanının parçasıdır.Orta Çağ Beyşehir’iEşrefoğlu Camii vakfiyesiEşrefoğlu Süleyman Bey vakfiyesi, camiye ayrılan kaynakları kaydeder ve Orta Çağ kurumlarına bakış sağlar.Orta Çağ Beyşehir’iBeyşehir BedesteniBedesten, Beyşehir’in tarihî İçerişehir çekirdeğindeki kapalı çarşı yapısıdır.Orta Çağ Beyşehir’iEşrefoğlu Süleyman BeySeyfeddin Süleyman Bey, Eşrefoğulları Beyliği’ni kurup Beyşehir’i merkez yapan hükümdardır.

Kaynakça

  1. 1Yılmaz Önge · Konya - Beyşehir’de Eşrefoğlu Süleyman Bey Hamamı · Vakıflar Dergisi 7, pp. 139–144 · 1968 · s. 139–140
  2. 2Doğan Yavaş · Eşrefoğlu Camii · TDV İslâm Ansiklopedisi · 1995
  3. 3Yılmaz Önge · Konya - Beyşehir’de Eşrefoğlu Süleyman Bey Hamamı · Vakıflar Dergisi 7, pp. 139–144 · 1968 · s. 140–143
  4. 4Yılmaz Önge · Konya - Beyşehir’de Eşrefoğlu Süleyman Bey Hamamı · Vakıflar Dergisi 7, pp. 139–144 · 1968 · s. 140–144
  5. 5Beyşehir Belediyesi · Eşrefoğlu Hamamı / Eşrefoğlu Bathhouse · Beyşehir Belediyesi Gezi Rehberi
  6. 6Yılmaz Önge · Konya - Beyşehir’de Eşrefoğlu Süleyman Bey Hamamı · Vakıflar Dergisi 7, pp. 139–144 · 1968 · s. 139–144

Kategoriler