İsmail Ağa Medresesi

Caminin yanında sonraki katman

Medrese, Eşrefoğlu Camii yakınında İçerişehir yapı grubundadır. Yerel anlatılar onu Emir İsmail Ağa ile ilişkilendirir ve tarihini caminin ilk kuruluşundan ayırır. Arapça ve Farsça yazıtlı sandukalara ilişkin araştırma, emirin dönemi için yazılı ve maddi kanıt ekler.^[1][2]

Belirli bölümlerin önce Eşrefoğlu üyelerince yapılıp sonra İsmail Ağa tarafından onarıldığı konusunda anlatılar farklıdır. Yapıyı katmanlı Orta Çağ alanı olarak okumak, kesin evreleri yazıt ve yapı dokusuna dayandırmak daha temkinlidir.^[3][2]

Eğitim ve anma

Medrese, eğitimi Beyşehir’in Orta Çağ peyzajına katar; yakındaki mezar nesneleri aynı mahallede anmayı gösterir. Bu kullanımlar beyliğin ilk yapılaşmasından sonra sürdü ve eski kent çekirdeğine yatırımın devam ettiğini ortaya koydu.^[4][2]

Kitabe ve iki bani yorumu

İbrahim Kunt, Hüseyin Muşmal ve Mustafa Çetinaslan’ın çalışması Arapça kitabenin medrese banisini İsmail Ağa, tarihini H 771, yaklaşık M 1369–70 olarak verdiğini bildirir. Belediye rehberi ise ilk yapıyı Eşrefoğlu Süleyman’ın yaptırdığını, sonra İsmail Ağa’nın onardığını söyler. Kaynaklar farklı yapım evrelerini anlatıyor olabilir; sunulan kanıt bütün dokunun ilk tarihini kesinleştirmez.^[5][6]

İki kaynak da yapıyı Eşrefoğlu Camii’nin batısına yerleştirir. Yakınlık, on dördüncü yüzyıl kitabesi Eşrefoğulları hanedanından sonraya ait olsa da yapının neden eski kent çekirdeği içinde okunduğunu açıklar. “Taş Medrese” adı taş yapıyı belirtir ve onu Beyşehir’de kayıtlı diğer eğitim kurumlarından ayırır.^[7][6]

Emirin türbesi ve yerel bellek

2014 araştırması İsmail Ağa’nın 1379’da öldüğünü ve medresesindeki türbeye gömüldüğünü söyler. Babasının adını medrese kitabesiyle mezar taşından Halil olarak saptar. Okulun karşısındaki türbeye halk arasında Süt Dede de denir; belediye sütü azalan kadınların dua amacıyla ziyaret geleneğini kaydeder. Bu, tıbbi sonuç iddiası değil yerel inanç kanıtıdır.^[8][6]

Emirin döneminden kalan yakındaki Arapça ve Farsça yazıtlı sandukalar, bazı zaviyeler ortadan kalktıktan sonra taşınmıştır. Özgün yerleriyle ayakta duran medrese birbirinden ayrılmalıdır. Birlikte, siyasal bakımdan çalkantılı yüzyılda Beyşehir’de öğretimi, himayeyi ve anmayı gösterirler.^[9]